“Ya Başaramazsam?” Sorusunu Susturan 4 Anahtar
Masana oturuyorsun. Defterler açık, kalemler hazır. Ama bir türlü başlayamıyorsun. Çünkü o meşhur döngü çoktan başlamış oluyor:
“Ya çalışsam da olmazsa?” “Ya sınavda heyecandan yapamazsam?” “Ya emeklerim boşa giderse?” “Ya başaramazsam?”
Bu sesler seni sabote etmek için gelmedi. Bu sesler, geleceğini önemseyen bir zihnin sesi. Ama kontrolü ele almazsan, seni en iyi yaptığın şeyden bile uzaklaştırabilir: Çalışmaktan.
Şimdi sana, başarısızlık korkusunu gidermek için 4 anahtar vereceğim.
- Anahtar: Beynindeki “Felaket Senaristini” İşten Kov
LGS kaygısı yaşayan gençlerin büyük çoğunluğu farkında olmadan felaketleştirme yapıyor. Yani küçük bir belirsizlik → “Ya kötü olursa?” → “Ya çok kötü olursa?” → “Hayatım biter.” zincirine giriyor.
Beyin dramatik düşünceleri sever. Çünkü tehlikeyi abartarak seni koruduğunu zanneder.
Ama sen ona şöyle cevap vereceksin:
“Elimden geleni yapıyorum. Olursa olur, olmazsa da yoluma bakarım. Bu benim tek şansım değil.”
Evet, kulağa “sıkıcı” geliyor. Ama zaten amaç bu! Panik yapan beyin drama ister, sen ona sıradan ve makul bir cevap vererek zinciri kırabilirsin.
Bunu her düşündüğünde tekrarla. Başta yapay gelecek ama sonra sinir hücrelerin bu cümleyi otomatik hale getirecek. Tıpkı bisiklet sürmek gibi.
- Anahtar: Kontrol Edebileceğin Şeye Odaklan
LGS kaygısının en büyük sebebi, kontrol edemediğin şeylere takılmaktır.
Sen şunları kontrol edemezsin:
- Sınavın zorluğu
- Soruların tarzı
- Diğer öğrencilerin netleri
- Yüzdelik dilimler
- Okulların kontenjanı
Ama şunları kontrol edebilirsin:
- Bugün kaç soru çözeceğini
- Hangi konuyu tekrar edeceğini
- Kaç saat uyuyacağını
- Telefonu kaç dakika eline alacağını
- Kaç deneme yapacağını
Kaygı, boşlukta büyür. Plan yaptığında ise zihnin “Elimde bir şey var” der ve sakinleşir.
Bugün için kendine net bir hedef koy:
“Bu iki üniteyi bitireceğim.” “Bugün 120 soru çözeceğim.” “Bu akşam 23.00’te telefonu bırakacağım.”
Günü kurtardığında zihnin geleceği tehdit olarak görmeyi bırakır.
- Anahtar: Emeklerinin Boşa Gitme İhtimali Sıfır
LGS’ye hazırlanan gençlerin en çok korktuğu şey: “Ya! Çalıştım ama olmadı?”
Sana bir sır vereyim:
Öğrendiğin her bilgi, beyninde fiziksel bir iz bırakır. Sinapsların (nöron bağlantıların) güçlenir. Yani çalıştığın hiçbir şey boşa gitmez.
Bugün öğrendiğin bir bilgi, LGS’de çıkmasa bile:
- Lisede karşına çıkar
- Günlük hayatta işine yarar
- Analitik düşünmeni güçlendirir
- Hafızanı geliştirir
- Problem çözme becerini artırır
Tıpkı ilkokulda öğrendiğin çarpım tablosu gibi. O zaman da “Bu ne işime yarayacak?” diyordun ama bugün her yerde kullanıyorsun.
Emek, ancak hiçbir şey yapmazsan boşa gider. Sen çalıştığın sürece, beynin seni geleceğe hazırlar.
- Anahtar: Mükemmeliyetçiliğini Yönet (En Sessiz Kaygı Kaynağı)
Sınav kaygısı yaşayan öğrencilerin çoğu aslında:
- Çalışkan
- Sorumluluk sahibi
- Hırslı
- Düzenli
Yani “kötü öğrenci” değil, tam tersi iyi öğrenci profilidir.
Sorun şu: “Her şey mükemmel olmalı.” “Hepsi doğru çıkmalı.” “Yanlış yaparsam bittim.”
Bu baskı, seni daha başlamadan yoruyor.
Kendine şu soruyu sor:
“Yanlış yapmama izin var mı?”
Cevap: Evet. Hem de sonuna kadar.
Çünkü:
- Denemelerde yanlış yapmak, gerçek sınavda yapmamak içindir.
- Hata, öğrenmenin en hızlı yoludur.
- Yanlışlar seni geriye değil, ileriye taşır.
Bu bakış açısı, omuzlarındaki devasa yükü alır.
LGS Kaygısı Yaşayan Gençlerin Ebeveynlerine Önerim İse
- Çocuğunuza “Sınav senin değerini belirlemez.” mesajını sık sık verin.
- Performansı değil, çabayıövün.
- Kendi kaygınızı çocuğunuza yansıtmayın.
- Evde “nefes egzersizi rutini” oluşturun.
- Çocuğunuzun çalışma sürecine değil, duygusal sürecineeşlik edin.
Unutmayın: Bir gencin sinir sistemi, en çok evdeki yetişkinlerin sinir sisteminden etkilenir.
Sevgili LGS’li, şunu bil:
- Kaygı yaşaman seni zayıf yapmaz.
- Bu duyguları hissetmen, geleceğini önemsediğini gösterir.
- “Ya başaramazsam?” sorusu seni durdurmak için değil, seni korumak için gelir.
- Ama artık bu soruya verecek güçlü cevapların var.
Sen, aldığın puandan çok daha fazlasısın. Ve bu süreci yönetmeyi öğrendiğinde, sadece LGS’de değil, hayatın her alanında güçleneceksin.
Şimdi derin bir nefes al… Kalemi eline al… Ve ilk soruyu çözmeye başla. İlk adımı attın bile.
İzmir’de en çok tavsiye edilen psikologları ve yorumları inceleyin