10.7 Yaşam koçluğu, NLP, EMDR ve diğer moda yardım türleri
Yaşam koçluğu, NLP, EMDR ve benzeri birçok yardım türleri adeta bir moda halinde çoğalıyor. Bunlar hakkında ne düşünüyorsunuz ve bu yardım türlerinin ehil kişiler tarafından doğru biçimde yapıldığı denetleniyor mu?
Malesef ülkemizde tarihi denilebilecek kadar eski yasalar yürürlükte olduğu ve kapsamlı bir ruh sağlığı yasası olmadığı için, yetersiz, eğitimsiz kimseler ruh sağlığı ve psikoloji alanında iyi bir reklam yaparak yardım arayışındaki insanların karşısına çıkıyorlar.Sağlık Bakanlığı'na bağlı İl Sağlık Müdürlükleri bir psikiyatrist denetiminde olmayan ve eğitimsiz kişilerin halk sağlığına zarar vermemesi için bu tür merkezleri denetliyor. Ancak kapsamlı bir yasa olmadığı için bu denetimlerin etkin olabildiğini söylemek zor. Psikiyatrist ve psikolog ile görüşmekten hala çekinen insanlarımız "ben akıl hastası değilim" diyerek adı psikolog yada psikiyatrist olmayan kimseleri tercih edebiliyorlar. Son zamanlarda türeyen yaşam koçu, yaşam koçluğu, danışmanlık ve hatta psikolojik danışmanlık isimleri arkasına gizlenen akıllı oldukları şüphe götürmeyen ama alanda özel bir eğitim almamış ya da kısa bir semire katılmayı eğitim sayan kimseler, kendisinde psikolojik bir sorun olabileceğini kabul etmek istemeyenleri tabirimi hoş görün ama tuzağına düşürüyor. Yaşam deneyimine güvenen ve ağzı iyi laf yapanlar kendilerine yaşam koçu diyerek akıl satıyorlar. Gerçekten psikolojik bir sorununuz olmadığını düşünüyorsunuz ve diyelim ki gerçekten öyle ve yalnızca hayatınızdaki basit sorunlar için bir yönlendirme istiyorsunuz, şu soruyu lütfen kendinize sorun: yalnızca akıllı olduğu ve kendine güvendiği için insanlara yol göstermeye soyunmuş birisi mi, yoksa gerçekten ciddi sorunları olan ve yaşam sorunları nedeniyle de olsa ciddi ruhsal problemler yaşamış binlerce hastasına terapi yapmanın yanı sıra içinden çıkılması imkansız gibi görünen sorunları konusunda yol göstermiş deneyimli bir klinik psikolog, rehberlik psikolojik danışmanlık uzmanı ya da bir psikiyatrist mi size daha iyi yardımcı olabilir ve yol gösterebilir?
Henüz ülkemizde batı standartlarında terapist eğitiminin yaygın olmaması nedeniyle iyi bir terapist, psikolojik danışman bulmanın kolay olmadığının farkındayım. Bu eğitimlere ulaşmak kolay da değil. Biraz avamca olacak ama binlerce saatlik eğitimleri gözü yemeyen akıllıların kendilerine terapist demelerini bile kabullenmekte zorlanırken, şimdi bir de şu yaşam koçu meselesi çıktı. Söyledikleri şu "biz ruhsal sorunları olan, akıl hastalığı olanlarla uğraşmıyoruz". Ruhsal sorun var ya da yok, bu sınırı nereden çiziyorsunuz, şizofreni gibi çok net görünen psikiyatrik hastalıkların belirtilerini bile tamamen sağlıklı ve uyumlu insanların yaşayabildiklerini biliyoruz. Hiç bir zaman bir psikiyatristle görüşme ihtiyacı duymamış insanların dahi işitsel hallüsinasyonları (yani başka insanların duymadığı sesler duymak) olabileceğini biliyor muyuz acaba. Başka insanların duymadığı sesler duymak normal midir? Normal nedir? Normal ve anormal arasındaki ayrım sadece nesnel olmayan rahatsızlık hissidir bir çok durumda. İnsan beden ve ruh sağlığıyla bir bütündür. "Hayatınızı organize etmekte güçlük çekiyorsanız, para biriktiremiyorsanız, ilginizi çeken konulara, kendinize ve sevdiklerinize vakit ayıramıyorsanız; sizin de bir yaşam koçuna ihtiyacınız var demektir." Tırnak içinde verdiğim cümlenin referansını reklam olmasın diye vermiyorum elbette. Burada sayılan ve yaşam koçuna ihtiyaç duyulduğu söylenen sorunların tamamı insanın kişilik özellikleriyle ilişkilidir ve kişilik bozukluğu düzeyinde olmasa da psikiyatrist, klinik psikolog ve PDR (rehberlik psikolojik danışmanlık) eğitimi içinde yer alırlar. Kişilik bozukluklarının tanı kriterleri incelenecek olsa açıkça görülecektir ki, kişilik sorunları yalnızca bir spektrum meselesidir, az ya da çok kişilik sorunu olmayan yoktur dense yeridir.
Peki bu teknikler hiç mi işe yaramıyor, tamamen safsata mı, tamamen moda olduğu için mi kabul görüyorlar?
Yapılması gereken şey aslında şudur "Adı yaşam koçluğu, NLP, hipnoterapi, meditasyon, yoga ya da ne olursa olsun, psikolojik yardım içeren ve psikolojik yardımı çağrıştıran hizmetlerin verilebilmesi için bir psikiyatri uzmanı olmak veya klinik psikoloji alanında yüksek lisans eğitimi almış olmak zorunludur" ibaresini içeren bir yasa çıkmalı ve denetimi de yapılmalıdır. Bazılarına bu kadar geniş kapsamlı bir denetim fazla gibi görünebilir ama ülkemizde bir çok üniversite eğitimli kişilerin dahi psikiyatrist ve psikolog arasındaki farkları, benzerlikleri bilmediklerini dikkate aldığımızda en azından şimdilik böyle bir denetim kanaatimce gereklidir. Böyle bir yasa çıkıncaya ve uygulama denetleninceye kadar, alanda eğitimli ve yetklili kişiler olarak bizleri halkımızı bilgilendirmek görevidir ve bu ve benzer yazılarla bu eğitim yapılmalıdır.
Psikiyatri Uzmanı Dr. Mehmet Akif Ersoy - İzmir
Aşağıdaki alıntılar en son moda NLP ve EMDR gibi tekniklerle ilgili görüşlerimizi destekliyor:
Eğer kendinizi iyileştirmek ve hayatınızı değiştirmek istiyorsanız, sahilde bir yürüyüş yapın, kendi başınıza bir iç gözlem yapın. NLP ile yalnızca paranızı boşa harcamış olacaksınız, başka daha güzel yerlere harcayabileceğiniz paranızı. "If your goal is to heal yourself and change your life, then take a walk on the beach, or engage in some introspection on your own. With NLP, you will just be pissing away your money that could be better spent elsewhere. [Referans: Archonis; The Truth About Neurolinguistic Programming; http://www.rosenoire.org/essays/nlp.php]"
Peki NLP'nin işe yaradığını neyle ölçüp söylebilirsiniz. Bilmiyorum, NLP'cilerin de bildiğini sanmıyorum. NLP'nin başarılı olduğunu söyleyen yalnızca anekdotal başarı hikayeleri. Malesef bu şekildeki bir etkinlik ölçümü, yalnızca NLP eğitimcilerinin müşterilerine daha fazla müşteriyi eğitim seanslarına getirmeye ikna etmeyi öğretmekte ne kadar başarılı olduklarını gösteriyor yalnızca. "However, how do you measure the claim "NLP works"? I don't know and I don't think NLPers know, either. Anecdotes and testimonials seem to be the main measuring devices. Unfortunately, such a measurement may reveal only how well the trainers teach their clients to persuade others to enroll in more training sessions. [Referans: http://skepdic.com/neurolin.html]"
Toplam olarak, EMDR diğer maruz bırakma tekniklerinden daha etkili gibi görünmüyor. Eldeki deliller tedavinin ayrılmaz bir parçası olan göz hareketlerinin gereksiz olduğunu ortaya koyuyor. "In sum, EMDR appears to be no more effective than other exposure techniques, and evidence suggests that the eye movements integral to the treatment, and to its name, are unnecessary." [Referans: Davidson PR, Parker KC. Eye movement desensitization and reprocessing (EMDR): a meta-analysis. J Consult Clin Psychol. 2001 Apr;69(2):305-16.]"
Halihazırda California yüksek mahkemelerinde NLP ile ilgili olarak açılmış olan bir dava NLP'nin ticari bir satış stratejisinden başka bir şey olmadığını gösteriyor. İlgilenenler bakabilir (http://www.nlpschedule.com/random/lawsuit.html). Aşağıda davaya konu olan suçlamalar mevcut.
The Charges
Complaint for monetary damages, declaratory, injunctive, equitable and other relief due to:
  • Unfair methods of competition and unfair or deceptive acts or practices, in violation of the California Consumer Legal Remedies Act, Cal CC secn 1750, et seq.;
  • Breach of written contract (Grinder obligations);
  • Breach of written Contract (Hall obligations);
  • Breach of imlied covenant of good faith and fair dealing;
  • Unfair competition (sec 43(a) of the Lanham Act, 15 U.S.C. secn 1125);
  • Unfair Competition (Cal. B&PC. secn 17200, et seq.);
  • Trade mark infringement (Lanham Act, 15 U.S.C., section 1051, et seq.);
  • Misuse of Another's Name and Name Sponsorship and Identification without consent (Cal. C.C. secn 3344);
  • Spoliation of Evidence;
  • Intentional Interference with Prospective Economic Advantage;
  • Intentional Interference with Contractual Relations;
  • Declaratory Relief;
  • Accounting and disgorgement;
  • Adjudication of Contempt and Imposition of Contempt Sanctions against Grinder and all persons acting in concert to violate this court's permanent injunction of October 29, 1981; and
  • Tortious breach of obligations arising out of permanent injunction.
Yukarı